Aktualności

INFORMACJA DLA WNIOSKODAWCÓW I BENEFICJENTÓW TAJEMNICA PRZEDSIEBIORSTWA A INFORMACJA PUBLICZNA

data publikacji: 2010-05-25 | Aktualności

INFORMACJA DLA WNIOSKODAWCÓW I BENEFICJENTÓW
TAJEMNICA PRZEDSIEBIORSTWA A INFORMACJA PUBLICZNA

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Ponadto, jak stanowi art. 5 ust. 2 ustawy prawo dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga odniesienia się do ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503). Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji uznaje przekazanie, ujawnianie lub wykorzystywanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa albo ich nabycie od osoby nieuprawnionej, jeżeli zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy za czyn nieuczciwej konkurencji (art. 11 ust. 1).  W art. 11 ust. 4 ustawy zdefiniowano pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa, przez którą rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w poufności.
Powyższa regulacja zgodna jest z notyfikowaną przez Polskę w dniu 27 grudnia 1995 r. i obowiązującą od 19 marca 1996 r. umową międzynarodową – Porozumieniem w Sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights - TRIPS), (Dz.U. z 1996 r., Nr 32, poz. 143). Według art. 39 ust. 2 TRIPS osoby fizyczne i prawne będą miały możliwość zapobiegania temu, aby informacje pozostające w sposób zgodny z prawem pod ich kontrolą nie zostały ujawnione, nabyte lub użyte bez ich zgody przez innych, w sposób sprzeczny z uczciwymi praktykami handlowymi, tak długo jak takie informacje:
(a) są poufne w tym sensie, że jako całość w szczególnym zestawie i zespole ich elementów, nie są ogólnie znane lub łatwo dostępne dla osób z kręgów, które normalnie zajmują się tym rodzajem informacji;
(b) mają wartość handlową dlatego, że są poufne; i
(c) poddane zostały przez osobę, pod której legalną kontrolą informacje te pozostają rozsądnym, w danych okolicznościach, działaniom dla utrzymania ich poufności.
Powyższy przepis ma charakter samowykonalny, co oznacza, że nie wymaga transponowania do prawa wewnętrznego i stanowi część obowiązującego w Polsce prawa.
Informacje chronione przez ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji obejmują np. chronione lub niechronione wynalazki, wzory użytkowe lub zdobnicze, plany techniczne, listy klientów, metody kontroli jakości towarów i usług, sposoby marketingu, organizacji pracy itp. Nie jest konieczne, aby informacja taka nadawała się do zastosowania w innym przedsiębiorstwie. Mogą to być również informacje przydatne w pracy naukowo-badawczej i rozwojowej. Tajemnica przedsiębiorcy chroniona jest ze względu na wartość ekonomiczną, jaką przedstawia.
Podmiotami objętymi ochroną na podstawie art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji są przedsiębiorcy, którymi zgodnie z art. 2 ustawy są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej, które prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową uczestniczą w działalności gospodarczej. Przy czym dla istnienia statusu przedsiębiorcy nie wymaga się wpisu do rejestru przedsiębiorców. Adresatami zobowiązanymi do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa są wszyscy, którzy mogą potencjalnie ją naruszyć, co oznacza, że mogą nimi być nie tylko przedsiębiorcy.
Przesłanką powstania roszczenia o naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa jest podjęcie przez uprawnionego (np. przez wnioskodawcę czy beneficjenta działań PARP) niezbędnych działań w celu zachowania ich w poufności, o czym stanowi wprost art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 października 2000 r. (sygn. I CKN 304/00) podkreślił, że informacja podpada pod pojęcie „tajemnicy”, kiedy przedsiębiorca ma wolę, by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów i wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Bez takiej woli, choćby tylko dorozumianej, może ona być nieznana, ale nie będzie tajemnicą. Zdaniem Sądu Najwyższego podjęcie niezbędnych działań w celu zachowania poufności informacji ma prowadzić do sytuacji, w której chroniona informacja nie może dotrzeć do wiadomości osób trzecich w normalnym toku zdarzeń, bez żadnych specjalnych starań z ich strony. Zatem, jak zauważa się w literaturze przedmiotu, na przedsiębiorcy spoczywa dodatkowy ciężar podjęcia odpowiednich działań organizacyjnych i porządkowych w celu utrzymania danej wiadomości w tajemnicy.
Brak odpowiedniej klauzuli przedsiębiorcy zobowiązującej do zachowania tajemnicy, powoduje utratę uprawnień wynikających z art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Stan tajemnicy uzależniony jest od podjęcia przez przedsiębiorcę określonych działań zmierzających do zachowania poufności objętych nią danych. Działania te powinny zmierzać do osiągnięcia takiego stanu, w którym osoby trzecie chcąc zapoznać się z treścią informacji, muszą doprowadzić do wyeliminowania przyjętych przez przedsiębiorcę mechanizmów zabezpieczających przed niekontrolowanym wypływem danych. Wybór informacji, które mają zostać objęte poufnością, należy oczywiście do przedsiębiorcy, jednakże wybór ten co do stanu tajemnicy, nie może być oderwany od możliwości podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania w poufności wybranych informacji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 r., sygn. I CKN 1159/00).
Z uwagi na zakres działalności RIF, przepisy odnoszące się do tajemnicy przedsiębiorcy należy powiązać także z art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późń. zm.) którego postanowienia określają, że wszelkie dokumenty przedstawione przez wnioskodawców, oceniane w trakcie trwania konkursu lub danej tury konkursu, do czasu zawarcia umów o dofinansowanie lub zakończenia danej tury konkursu w przypadku konkursu otwartego, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
A contrario dokumenty te stanowią informację publiczną w rozumieniu powołanej ustawy po zawarciu wszystkich umów o dofinansowanie w ramach danej tury konkursu. Analiza przytoczonego przepisu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju prowadzi do wniosku, że terminem, do którego dokumenty przedstawione przez wnioskodawców, oceniane w trakcie trwania konkursu lub danej tury konkursu, nie mogą stanowić informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest data zawarcia ostatniej umowy o dofinansowanie w ramach danego konkursu lub danej tury konkursu z beneficjentami wyłonionymi w konkursie lub danej turze konkursu, z uwzględnieniem umów zawieranych w wyniku rozpatrzenia środków odwoławczych. Przez środki odwoławcze należy rozumieć środki określone w procedurach odwoławczych przewidzianych w systemie realizacji programu (protest lub odwołanie), z wyłączeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Udostępnienie przez RIF dokumentów złożonych przez wnioskodawców powinno odbywać się w szczególności z uwzględnieniem normy płynącej z art. 28 ust. 8 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz ograniczeń prawa do informacji publicznej wynikającej z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zastrzeżenie przez przedsiębiorcę tajemnicy przedsiębiorcy będzie skutkowało odmową udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie, a zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej podmiotowi, któremu odmówiono prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, będzie przysługiwało prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji.
Obowiązek podjęcia przez przedsiębiorców niezbędnych działań w celu zachowania w poufności informacji, uważanych za tajemnicę przedsiębiorcy wynika z powszechnie obowiązującej normy prawnej. Niemniej jednak, mając na uwadze przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, nakładające na RIF obowiązek udostępniania wszelkich dokumentów złożonych przez wnioskodawców, informujemy beneficjentów działań, o konieczności zastrzegania na składanych przez nich dokumentach istniejącej tajemnicy przedsiębiorstwa.